Για Την Πλατεια Συνταγματος

Η Ιστορια Της Πλατειας, Ο Πολεοδομικος Χαρακτηρας Της

Ημερομηνία: 12/1999

Του Γερ. Σκλαβούνου

Το Σύνταγμα είναι η μία από τις τρεις πλατείες του "τριγώνου του Κλεάνθη" του αρχικού σχεδίου για την Αθήνα. Η τρίτη πλατεία, στο σημερινό Γκάζι (Κεραμικός), ποτέ δεν υλοποιήθηκε. Έτσι, πάντα το Σύνταγμα αντιδιαστελλόταν με την Ομόνοια.

Το Σύνταγμα ήταν ψηλότερα από την Ομόνοια, και αυτό το γεγονός, το κλίμα αλλά και η ψυχολογία επιβολής και κυριαρχίας συνέτειναν στο να ανεγερθούν τα Βασιλικά Ανάκτορα στο Σύνταγμα, παρά τις αρχικές προβλέψεις του σχεδίου Κλεάνθη-Schaubert (1833) για την Ομόνοια και του σχεδίου Kleenze(1834) για τον Κεραμικό. Δίπλα στα Ανάκτορα και σε ακόμα ψηλότερα σημεία στους πρόποδες και τις πλαγιές του Λυκαβηττού, άρχισαν φυσικά να χτίζουν τα σπίτια τους οι αυλικοί, τα μέλη και στελέχη της κυβέρνησης και η νέα αστική τάξη. Η κοινωνική διαίρεση του χώρου στην νέα Αθήνα είχε πια καθοριστεί.

Εκ των πραγμάτων η τρίτη πλατεία, στον αντίποδα του Συντάγματος θα ήταν η λαϊκή πλατεία. Ίσως γι'αυτό δεν έγινε ποτέ. Τη θέση της πήρε η πλατεία του μέσου όρου, προορισμένη και από το όνομά της να ομονοεί, η πλατεία της ισορροπίας και των μεσαίων στρωμάτων, η πλατεία Ομονοίας.

Στο Σύνταγμα ήταν τα γραφεία των αεροπορικών εταιρειών και ξεκινούσαν τα λεωφορεία για το αεροδρόμιο. Εκεί γύρω ήταν ακόμα η έδρα της κυβέρνησης, η Βουλή (παλιά και νέα), τα περισσότερα υπουργεία, οι έδρες των ξένων εταιριών τα μεγάλα ξενοδοχεία. Το Σύνταγμα ήταν αστικό, κοσμοπολίτικο, ψυχρό, μεγάλο, τετράγωνο.

Στο Σύνταγμα τα πράγματα είναι περισσότερο καλυμμένα, επικρατεί ευταξία, η πολιτική γίνεται στις επίσημες αίθουσες. Ωστόσο εδώ έγινε και γίνεται η διαπάλη για την κατάληψη της εξουσίας, εδώ αποκορυφώνεται η πολιτική μάχη.

Εδώ ξέσπασε η επανάσταση του 1843 και έγινε η ανακήρυξη του Συντάγματος, εδώ κατέληγαν όλα τα κινήματα. Εδώ έγιναν όλες οι μεγάλες συγκεντρώσεις που σημάδεψαν την Ιστορία της Ελλάδας από τις συγκεντρώσεις του Βενιζέλου, τις συγκεντρώσεις του Δεκέμβρη του 1944 μέχρι τις συγκεντρώσεις της μεταπολίτευσης του 1974. Και εντελώς πρόσφατα οι μεγάλες συγκεντρώσεις συμπαράστασης στον Κουρδικό λαό και καταδίκης των βομβαρδισμών της Γιουγκοσλαβίας.

Η μετατόπιση των μεσαίων-ανώτερων εισοδηματικών στρωμάτων κατά τις τελευταίες δεκαετίες γύρω από τους άξονες Β.Α. και Ν.Α. του Συντάγματος, μέχρι τον Διόνυσο και την Άνοιξη από τη μια, τη Βούλα και τη Βουλιαγμένη από την άλλη, ενέτεινε την κοινωνική διαίρεση του χώρου του λεκανοπεδίου και προσδιόρισε ακόμα πιο εμφατικά τον αστικό χαρακτήρα του Συντάγματος.

Παρά τις μεγάλες αποστάσεις, τα ανώτερα εισοδηματικά στρώματα έρχονται να ψωνίσουν είδη ρουχισμού και είδη πολυτελείας, στον άξονα Κολωνάκι-Βουκουρεστίου -Σύνταγμα- Ερμού. Ιδιαίτερα μετά την πεζοδρόμηση της τελευταίας. Ο άξονας Κολωνάκι - Βουκουρεστίου - Σύνταγμα συνεχίζεται ως άξονας ροής πεζών προς την Πλάκα και την Ακρόπολη, όχι μόνο για τους ξένους τουρίστες αλλά και για τους Έλληνες που θέλουν να περπατήσουν και να ηρεμήσουν στο περιβάλλον της Πλάκας. Βρίσκεται πάνω στο γεωφυσικό άξονα Λυκαβηττός - Ακρόπολη, στο μέσον του οποίου βρίσκεται το Σύνταγμα.