31 Μαΐου 2006

Οι παρατηρήσεις του ΤΕΕ στο σχέδιο νόμου για «Παραγωγή Ηλεκτρικής Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε.) και Συμπαραγωγή Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (Σ.Η.Θ.Υ.Α.) και λοιπές διατάξεις» κατατέθηκαν στη Βουλή

Στην Επιτροπή της Βουλής, όπου συζητείται το Σχέδιο Νόμου «Παραγωγή Ηλεκτρικής Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε.) και Συμπαραγωγή Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (Σ.Η.Θ.Υ.Α.) και λοιπές διατάξεις», κατέθεσε το ΤΕΕ, δια του επιμελητή της Μόνιμης Επιτροπής Ενέργειας Κώστα Αλεξόπουλου, τις παρατηρήσεις του.

Αναφερόμενος γενικά στο Σχέδιο Νόμου που κατατέθηκε στη Βουλή στις 23/5/06, ο κ. Αλεξόπουλος επεσήμανε ότι αυτό διαφέρει σε πολύ σημαντικό βαθμό από εκείνο που είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τον Ιανουάριο του 2006. Το νέο Σχέδιο έχει άλλη σύνταξη, άλλη συγκρότηση και, εν πολλοίς, άλλη λογική. Γι’ αυτό και θα πρέπει να το δει κανείς από το μηδέν, αδικαιολόγητα αποκομμένο από την «προϊστορία» του (Α΄ Σχέδιο: Απρίλιος 2005, Β΄ Σχέδιο: Ιανουάριος 2006), και να προσπαθήσει σε αρκετά κρίσιμα σημεία του να «μαντέψει» τι ακριβώς εννοεί και τι τελικά προβλέπει. Σε κάθε, πάντως, περίπτωση, το Σχέδιο Νόμου που κατατέθηκε στη Βουλή παρουσιάζει κάποιες βελτιώσεις, κυρίως σε ειδικά θέματα (π.χ. στην τιμολόγηση των φωτοβολταϊκών), σε σχέση με το σχέδιο νόμου που βγήκε σε δημόσια διαβούλευση τον Ιανουάριο.

Οκτώ (8) είναι τα βασικά, αλλά δυστυχώς αρνητικά, χαρακτηριστικά του παρόντος νομοσχεδίου :

α) Η αοριστία του, όσον αφορά κρίσιμα ζητήματα αδειοδότησης έργων ΑΠΕ, η γενικόλογη και επαμφοτερίζουσα διατύπωση πολλών σχετικών διατάξεών του και η αναβολή ρύθμισης των κρίσιμων αυτών ζητημάτων (π.χ. των διαδικασιών περιβαλλοντικής αδειοδότησης έργων ΑΠΕ / ΠΠΕΑ-ΕΠΟ-έγκρισης επέμβασης, των γνωμοδοτούντων στις διαδικασίες αυτές φορέων, των κριτηρίων αξιολόγησης των αιτήσεων, των χρονικών προθεσμιών γνωμοδοτήσεων / αδειοδοτήσεων, και πάνω απ’ όλα των ασφαλιστικών δικλείδων τήρησης των χρονικών αυτών προθεσμιών) σε μεταγενέστερες αποφάσεις του Υπουργού Ανάπτυξης ή και μόνο της ΡΑΕ (π.χ. Υπουργική Απόφαση Κανονισμού Αδειών Παραγωγής- Άρθρο 5, παρ. 3, αποφάσεις ΡΑΕ-Άρθρο 5, παρ. 4, Απόφαση Υπουργού Ανάπτυξης για τις άδειες εγκατάστασης και λειτουργίας- Άρθρο 8, παρ. 10, κλπ.).

Προτείνουμε η διαδικασία αδειοδότησης να αρχίζει σε ένα μόνο σημείο υποδοχής επενδυτών στο Υπουργείο και να ενσωματώνει όλες τις απαραίτητες κατά την κρατική νομοθεσία άδειες σε μια, δηλαδή στην άδεια εγκατάστασης. Η καταργούμενη άδεια λειτουργίας θα αντικατασταθεί από υπεύθυνη δήλωση του επιβλέποντος την κατασκευή μηχανικού και την έγκριση του δικτύου για τη σύνδεση.

β) Η υπερτροφική διόγκωση του ρόλου της ΡΑΕ και η συσσώρευση σε αυτήν νέων αρμοδιοτήτων και εξουσιών, ακόμα και σε θέματα εθνικής ενεργειακής πολιτικής ( Άρθρο 20, παρ. 2 & 3, κ.α.). Στην κατεύθυνση αυτή λειτουργεί σαφώς και η, για πρώτη φορά, ενσωμάτωση της ΠΠΕΑ στην – εκδιδόμενη από τη ΡΑΕ – άδεια παραγωγής (Άρθρο 3, παρ. 2), καθώς και η γενικότερη περιθωριοποίηση του ρόλου του ΚΑΠΕ, του εθνικού δηλ. φορέα για την προώθηση των ΑΠΕ και της εξοικονόμησης ενέργειας (π.χ. Άρθρο 3, παρ. 10, για «δυνητική» χρήση του ΚΑΠΕ από τη ΡΑΕ). Ιδιαίτερα ενδεικτικό της προσπάθειας αυτής περιθωριοποίησης του ΚΑΠΕ είναι το γεγονός ότι δεν συμμετέχει καν στην Επιτροπή ΑΠΕ & ΣΗΘΥΑ που συνιστάται στο Υπουργείο Ανάπτυξης (Άρθρο 20, παρ. 1), παρά μόνο δυνητικά, όταν καλείται …. «κατά περίπτωση», με εκπροσώπους άλλων φορέων όπως του ΕΛΚΕ, των επενδυτών, κλπ. (Άρθρο 20, παρ. 4).

γ) Η αφαίρεση από το νομοσχέδιο ολόκληρου του κεφαλαίου για το Χωροταξικό Σχεδιασμό των έργων ΑΠΕ, κεφαλαίου που υπήρχε και στα δύο προηγούμενα Σχέδια (Απριλίου 2005, Ιανουαρίου 2006). Αυτό δημιουργεί σημαντικό νομικό κενό, αφού δεν υπάρχει πλέον η εξειδικευμένη νομική βάση που περιέγραφε τις κύριες κατευθύνσεις συγκρότησης, τις προτεραιότητες και τις βασικές περιβαλλοντικές σταθμίσεις του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις ΑΠΕ, το οποίο εκπονεί ήδη το ΥΠΕΧΩΔΕ. Η αφαίρεση του κεφαλαίου για το Χωροταξικό Σχεδιασμό συμπαρέσυρε και μια σειρά άλλων, ευεργετικών υπέρ των ΑΠΕ, περιβαλλοντικών διατάξεων (π.χ. περί μη οχλουσών δραστηριοτήτων, περί ρύθμισης πολεοδομικών θεμάτων, περί απλοποίησης των διαδικασιών περιβαλλοντικής αδειοδότησης έργων ΑΠΕ, κ.α.), οι οποίες διατάξεις αφαιρέθηκαν από το τελικό νομοσχέδιο.

Πέραν των ανωτέρω θεωρούμε ανεπιτυχή (αν όχι επικίνδυνη) τη θεσμοθέτηση των θαλασσίων αιολικών πάρκων στο παρόν ν/σ και δια λόγους μη ύπαρξης εκμεταλλεύσιμης εμπορικής τεχνολογίας για τις εν λόγω μονάδες αλλά και κυρίως για λόγους στρατηγικούς (με βάση την ευρωπαϊκή και διεθνή εμπειρία)

δ) Η θεσμοθέτηση επανεξέτασης με σκοπό την ανάκληση ενός μεγάλου αριθμού ήδη εκδοθεισών αδειών παραγωγής, ύψους πολλών εκατοντάδων MW, και την ανακατανομή τους, (μέσω συνδυασμού των ρυθμίσεων του Άρθρου 3, παρ. 1 για νέα κριτήρια αξιολόγησης των αιτήσεων αδειών παραγωγής, ιδιαίτερα του υπ. αριθμ. (δ) κριτηρίου, με τις σχετικές ρυθμίσεις των λεγόμενων «Μεταβατικών και Τελικών Διατάξεων» του Κεφαλαίου Θ’, και ειδικότερα του Άρθρου 27) αντιβαίνει στους κανόνες δικαίου ευνομούμενης πολιτείας και στις αρχές του ευρωπαϊκού δικαίου.

ε) Λείπουν οι στόχοι ανά μορφή ΑΠΕ και οι στόχοι για τα μεγέθη (Φ/Β) για το 2010 σε συνδυασμό με τον εθνικό στόχο 20,1% ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή, ενώ συμπεριλαμβάνονται ηλιακοί σταθμοί με θερμικό κύκλο <5 MW και >5 MW. Για αυτούς υπενθυμίζεται ότι δεν υπάρχουν ακόμη εμπορικές εφαρμογές στην Ευρώπη, αλλά και ως κεντρικοί σταθμοί στην παρούσα περίοδο δεν συνιστώνται.

Μπορεί όμως να προταθεί ένας τέτοιος σταθμός των 5 MW σε ένα νησί μόνο σαν πειραματικός σταθμός.

στ) Οι ρυθμίσεις των άρθρων για τους υβριδικούς σταθμούς ΑΠΕ έχουν ως βασικό στόχο τον περιορισμό της ισχύος των μονάδων ΑΠΕ του υβριδικού σταθμού στο ελάχιστο δυνατό (μέγιστη επιτρεπόμενη ισχύς ΑΠΕ: το πολύ 20% μεγαλύτερη από την εγκατεστημένη ισχύ των-συμβατικών-μονάδων αποθήκευσης του υβριδικού σταθμού), με παράλληλη βέβαια αύξηση του ποσοστού της συμβατικής ενέργειας που ο υβριδικός σταθμός μπορεί να απορροφά από το Δίκτυο (30% (!), ή και ακόμα μεγαλύτερο ποσοστό, λόγω συμψηφισμού). Επιπρόσθετα, εισάγονται τιμολογιακές ρυθμίσεις για τους υβριδικούς σταθμούς ΑΠΕ, σύμφωνα με τις οποίες : α) μειώνεται τεχνητά το τίμημα διαθεσιμότητας ισχύος (Άρθρο 13, παρ. 3α), αφού το τίμημα αυτό βασίζεται στο σταθερό κόστος λειτουργίας νεοεισερχόμενου υβριδικού σταθμού και όχι, όπως είναι εύλογο, στο μέσο σταθερό κόστος λειτουργίας όλων των συμβατικών σταθμών που πραγματικά λειτουργούν στο συγκεκριμένο, μη διασυνδεδεμένο νησί), β) οι τιμές αγοράς από το Διαχειριστή τόσο των kWh όσο και της διαθεσιμότητας ισχύος του υβριδικού σταθμού μπορούν να μεταβάλλονται κάθε χρόνο (!) με Υπουργική Απόφαση (Άρθρο 13, παρ. 7).

Λεπτομερέστερα, τα υβριδικά συστήματα με αποθήκευση ενέργειας φαίνεται να βασίζονται σε αγορά νυχτερινής ενέργειας με τιμές πελάτου Α150 βασισμένη στο πετρέλαιο με πολλαπλάσιο κόστος που οδηγεί σε αύξηση εκπομπών CO2 και υψηλό κόστος στους καταναλωτές. Πολλές επιλεκτικές/ χαριστικές παροχές εις βάρος του περιβάλλοντος, του κόστους καμία πολιτική για ΑΠΕ αλλά προς όφελος του πετρελαίου, είναι τουλάχιστον απαράδεκτο! Πέραν αυτού οι ΥΗΕ της τάξης των 20 MW έχουν κατά κανόνα σημαντικό ταμιευτήρα και εξαιτίας αυτού προκαλούνται αντίστοιχες σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.

Ένας τέτοιος αντλητικός σταθμός πρέπει να στηριχθεί μόνο στην πλεονάζουσα νυχτερινή αιολική ενέργεια και στις πραγματικές και διαφανείς τιμές κόστους ισχύος και ενέργειας του συστήματος (νησιού) που εγκαθίσταται με ανταγωνιστικό κόστος για να υπάρχουν οφέλη. Τέτοιες εφαρμογές στα νησιά αφού χωροθετηθούν πρέπει να μπαίνουν σε διαγωνιστική διαδικασία με ξεκάθαρους όρους για την επιλογή του βέλτιστου.

Είναι φανερό ότι οι ρυθμίσεις αυτές καθιστούν προβληματική την ίδρυση και λειτουργία υβριδικών σταθμών, αφού δεν είναι δυνατή η εκπόνηση και εφαρμογή ενός βιώσιμου μακροπρόθεσμου επιχειρηματικού σχεδίου για τους σταθμούς αυτούς. Συμπερασματικά, η υπ’ αριθμόν 1 λύση του ενεργειακού προβλήματος των μη διασυνδεδεμένων νησιών, τόσο από πλευράς προστασίας του περιβάλλοντος και αύξησης της διείσδυσης των ΑΠΕ, όσο και από πλευράς βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης του νησιωτικού ηλεκτρικού συστήματος, αλλά και περιορισμού των τεχνικών προβλημάτων του δικτύου του, δεν ευρίσκει λύση με το παρόν ν/σ.

ζ) Η διάρκεια της Σύμβασης αγοράς είναι 12 έτη και για τα υβριδικά 20 έτη με την προϋπόθεση ότι διατηρείται η σύμβαση σε ισχύ ακόμη και όταν συνδεθεί το νησί στο διασυνδεδεμένο δίκτυο.

Προτείνεται όλες οι συμβάσεις να έχουν διάρκεια 20 έτη.

η) Δεν υπάρχουν κίνητρα για κατασκευή εξοπλισμού Φ/Β ή αιολικών μονάδων. Δεν φαίνεται υποστήριξη για την εφαρμογή προηγμένων τεχνολογιών που εξυπηρετούν καλύτερα τα αδύνατα δίκτυα (πχ στα αιολικά).

Με βάση αυτά τα δεδομένα, το ΤΕΕ προτείνει τα ακόλουθα μέτρα και βελτιώσεις:

1) Οι ΑΠΕ να διατηρήσουν τον αποκεντρωμένο χαρακτήρα τους προσφέροντας τα αναμενόμενα οφέλη στο δίκτυο με έντονη την κοινωνική παράμετρο. Επομένως, καθορισμός άνω ορίου για τις εφαρμογές ΑΠΕ που διέπει αυτό το Πλαίσιο Νόμου και αναφέρεται σε αποκεντρωμένες μονάδες οι οποίες συνδέονται κατά βάση στα δίκτυα/ υποσταθμούς της διανομής ΧΤ και ΜΤ. Επομένως αυτό το σχέδιο έχει εφαρμογή για ΑΠΕ ισχύος από 1 kW έως 10 MW για όλες τις ΑΠΕ.

Οι εφαρμογές κεντρικών σταθμών ΑΠΕ (μεγάλης ισχύος) που συνδέονται στα δίκτυα μεταφοράς αναμένονται σε μεσο-μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Για τις εφαρμογές αυτές που αφορούν κεντρικούς σταθμούς παραγωγής προτείνεται η διενέργεια ανοικτών διεθνών μειοδοτικών διαγωνισμών, δηλαδή διαδικασία πρόσκλησης υποβολής προσφορών για την υλοποίηση έργων ΑΠΕ μεγάλης ισχύος με κριτήριο επιλογής την χαμηλότερη τιμή πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας, επενδύσεις, τεχνολογία κλπ μεγιστοποιώντας το οικονομικό και κοινωνικό όφελος. Υπάρχουν παραδείγματα εφαρμογής Πορτογαλία, Γαλλία Καναδάς.

2) Αντί του σχεδόν ενιαίου τιμολογίου, η ανάπτυξη των ΑΠΕ να βασισθεί σε ένα καλά σχεδιασμένο, τιμολόγιο αγοράς της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και για κάθε μορφή ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ (feed-in tariff). Τιμολόγηση ανάλογα με το μέγεθος του σταθμού και μέχρις ενός ορίου, το αιολικό δυναμικό της θέσης για τα αιολικά πάρκα, το επίπεδο της τάσεως σύνδεσης στο δίκτυο, χωριστά για τα νησιά και το διασυνδεδεμένο σύστημα.

Η αναθεώρηση τιμών (προς τα άνω) πρέπει να προκύψει από περισσότερο αντικειμενική μέθοδο και όχι με τις τιμές της ΔΕΗ. Το τιμολόγιο αυτό θα ισχύσει μόνο για τις νέες εφαρμογές ΑΠΕ και όχι στις ήδη λειτουργούσες που επιχορηγήθηκαν οι επενδύσεις τους και πολλές έχουν αποσβεσθεί.

3) Για τον οικιακό καταναλωτή-επενδυτή στα Φ/Β με μικρές μονάδες (πχ < 20 kW) δεν θεωρείται κανένα έσοδο και δεν φορολογείται.

4) Θεωρούμε (παρά το ότι αυτό δεν αποτελεί αντικείμενο του παρόντος ν/σ) ότι δεν απαιτείται δημόσια επιδότηση στις επενδύσεις έργων ΑΠΕ. Απαιτείται κατάργηση της επιδότησης επένδυσης των έργων ΑΠΕ, η οποία θεωρείται ο κύριος παράγοντας στρέβλωσης της αγοράς και αργός ρυθμός επενδύσεων. Προσανατολισμός και εστίαση των επενδυτών στο έργο και στην προηγμένη τεχνολογία, στη σωστή σχεδίασή, στην απόδοση και λειτουργία του σε μακροχρόνια βάση προς όφελος του επενδυτή και του κοινωνικού συνόλου.

Για τις μικρές αυτόνομες μονάδες με Φ/Β ή και αιολικών που δεν συνδέονται στα δίκτυα προτείνονται μέτρα στήριξης των εφαρμογών όπως π.χ. μεσοπρόθεσμα άτοκα δάνεια, απαλλαγή από ΦΠΑ κλπ. Η όλη ανάπτυξη πρέπει να βασίζεται σε απλό και λειτουργικό θεσμικό πλαίσιο και σε ένα καλά σχεδιασμένο τιμολόγιο αγοράς της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας ώστε οι εφαρμογές να είναι οικονομικά βιώσιμες και ελκυστικές για τους επενδυτές.

5) Προτείνεται για Φ/Β: άδεια εγκατάστασης μόνο για μονάδες >0,5 ΜW, απαλλαγή από περιβαλλοντικούς όρους για Φ/Β μονάδες μέχρι 100 kW. Για Φ/Β εφαρμογές από τους οικιακούς καταναλωτές με σύνδεση στα δίκτυα ΧΤ απαλλαγή 50% από το ΦΠΑ και απαλλαγή από φορολόγηση των εισπράξεων από πώληση της ηλεκτρικής ενέργειας σαν έσοδο, αναθεώρηση των τελών συνδέσεως και μείωση των γραφειοκρατικών διαδικασιών.